Ποιητές

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ:ΚΑΛΛΙΟΠΗ,ΕΛΕΝΗ

__//** ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ **//__ Ο Γιάννης Ρίτσος (Μονεμβασιά 1 Μαΐου 1909 - Αθήνα 11 Νοεμβρίου 1990) ήταν Έλληνας ποιητής. Δημοσίευσε πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές και συνθέσεις, εννέα μυθιστορήματα, τέσσερα θεατρικά έργα και μελέτες. Πολλές μεταφράσεις, χρονογραφήματα και άλλα δημοσιεύματα συμπληρώνουν το έργο του.

Το 1921 άρχισε να συνεργάζεται με τη «Διάπλαση των Παίδων». Συνεισέφερε επίσης ποιήματα στο φιλολογικό παράρτημα της «Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας» του Πυρσού. Το 1934 εκδόθηκε η πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Τρακτέρ», ενώ ξεκίνησε να δημοσιεύει στο «Ριζοσπάστη» τη στήλη «Γράμματα για το Μέτωπο». Την ιδια χρονιά γίνεται μέλος του ΚΚΕ στο οποίο παρέμεινε πιστός μέχρι το θάνατό του. Το 1935 κυκλοφορούν οι «Πυραμίδες», το 1936 ο «Επιτάφιος» και το 1937 «Το τραγούδι της αδελφής μου». Έλαβε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ενώ κατά το χρονικό διάστημα 1948-1952 εξορίστηκε σε διάφορα νησιά. Συγκεκριμένα συλλαμβάνεται τον Ιούλιο του 1948 και εξορίζεται στη Λήμνο, κατοπιν στη Μακρόνησο (Μάης 1949) και το 1950 στον Άι Στράτη. Μετά την απελευθέρωση του τον Αύγουστο του 1952 έρχεται στην Αθήνα και προσχωρεί στην ΕΔΑ. Το 1954 παντρεύεται με την παιδίατρο Γαρυφαλιά (Φαλίτσα) Γεωργιάδη κι ένα χρόνο αργότερα γεννιέται η -μοναδική- κόρη τους Ελευθερία (Έρη). Το 1956, τον ίδιο χρόνο δηλαδή, τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος».

Το 1968 προτάθηκε για το βραβείο Νομπέλ. Το 1975 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 1977 τιμήθηκε με το Βραβείο Ειρήνης του Λένιν.


 * media type="youtube" key="g8F43rPkdI0" height="234" width="288" || media type="youtube" key="UVbsCkRE5tM" height="234" width="288" ||

Η Ρωμιοσύνη: Γιάννης Ρίτσος, Μίκης Θεοδωράκης

//__**ΒΡΑΒΕΙΑ**__// * Πρώτο Κρατικό Βραβείο ποίησης "Η Σονάτα του σεληνόφωτος" (1956)


 * Μέγα διεθνές βραβείο ποίησης (Βέλγιο, 1972)
 * Διεθνές βραβείο "Γκεόργκι Δημητρώφ" (Βουλγαρία, 1975)
 * Mέγα βραβείο ποίησης "Αλφρέ ντε Βινύ" (Γαλλία, 1975)
 * Διεθνές βραβείο "Αίτνα-Ταορμίνα" (Ιταλία, 1976)
 * "Βραβείο Ειρήνης του Λένιν" (ΕΣΣΔ, 1977)
 * Διεθνές βραβείο "Μποντέλο" (1978)

//__**ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ**__//


 * «Τρακτέρ », (1934)
 * «Πυραμίδες», (1935)
 * « Επιτάφιος », (1936)
 * «Το τραγούδι της αδελφής μου», (1937)
 * «Εαρινή συμφωνία», (1938)
 * «Το εμβατήριο του ωκεανού», (1940)
 * «Παλιά μαζούρκα σε ρυθμό βροχής», (1943)
 * «Δοκιμασία», (1943)
 * «Ο σύντροφός μας», (1945)
 * «Γειτονιές του κόσμου», (1949)
 * «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο», (1952)
 * «Αγρύπνια», (1954)
 * «Πρωινό άστρο», (1955)
 * «Η σονάτα του σεληνόφωτος», (1956)
 * «Χρονικό», (1957)
 * «Πέτρινος χρόνος», (1957)
 * «Αποχαιρετισμός», (1957)
 * «Υδρία », (1957)
 * «Χειμερινή διαύγεια», (1957)
 * «Οι γειτονιές του κόσμου», (1957)
 * «Η αρχιτεκτονική των δέντρων», (1958)
 * «Οταν έρχεται ο ξένος», (1958)
 * «Ανυπόταχτη πολιτεία», (1958)
 * «Οι γερόντισσες κ' η θάλασσα», (1959)
 * «Το παράθυρο», (1960)
 * «Η γέφυρα», (1960)
 * «Ο Μαύρος Αγιος», (1961)
 * «Το νεκρό σπίτι», (1962)
 * «Κάτω απ' τον ίσκιο του βουνού», (1962)
 * «Το δέντρο της φυλακής και οι γυναίκες», (1963)
 * «12 ποιήματα για τον Καβάφη», (1963)
 * «Μαρτυρίες Α», (1963)
 * «Παιχνίδια τ'ουρανού και του νερού», (1964)
 * «Φιλοκτήτης», (1965)
 * « Ρωμιοσύνη », (1966)
 * «Ορέστης», (1966)
 * «Μαρτυρίες Β», (1966)
 * «Όστραβα», (1967)
 * «Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα», (1972)
 * «Η Ελένη», (1972)
 * «Χειρονομίες», (1972)
 * «Τέταρτη διάσταση», (1972)
 * «Η επιστροφή της Ιφιγένειας», (1972)
 * «Ισμήνη», (1972)
 * «Χρυσόθεμις», (1972)
 * «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», (1973)
 * «Γκραγκάντα», (1973)
 * «Διάδρομος και σκάλα», (1973)
 * «Σεπτήρια και Δαφνηφόρια», (1973)
 * «Καπνισμένο τσουκάλι», (1974)
 * «Ο αφανισμός της Μήλος», (1974)
 * «Υμνος και θρήνος για την Κύπρο», (1974)
 * «Κωδωνοστάσιο», (1974)
 * «Χάρτινα », (1974)
 * «Ο τοίχος μέσα στον καθρέφτη», (1974)
 * «Η Κυρά των Αμπελιών», (1975)
 * «Η τελευταία προ Ανθρώπου Εκατονταετία», (1975)
 * «Τα επικαιρικά», (1975)
 * «Ημερολόγιο εξορίας», (1975)
 * «Μαντατοφόρες», (1975)
 * «Θυρωρείο», (1976)
 * «Το μακρινό», (1977)
 * «Το ρόπτρο
 * «Γραφή Τυφλού
 * «Τα ερωτικά
 * «Ανταποκρίσεις», (1987)

__//** ΘΕΑΤΡΙΚΑ **//__


 * «Μια γυναίκα πλάι στη θάλασσα », (1942)
 * «Πέρα απ'τον ίσκιο των κυπαρισσιών», (1947)
 * «Τα ραβδιά των τυφλών», (1959)
 * «Ο λόφος με το συντριβάνι»

//__**ΠΟΙΟΙΜΑΤΑ**__//:

//**__ ΜΟΝΩΣΗ __**// Θε μου, πού πήγαν οι άνθρωποι; Πού πήγε η ευωδία του νεανικού μου δέρματος κ' η θέρμη των ήλιων; Φθίνω στο σπίτι των σκιών και λιώνω την καρδιά, μια χρυσαλλίδα, στις χλωμές σελίδες των βιβλίων.

Η αγάπη, μάταια, κάποτε, με θλίψη μου γελά – είμαι μακριά κι απ' τα γλυκά βλέμματα των οικείων. Πάνω απ' της ρούγας τα σκυφτά χαμόσπιτα, ψηλά, στο χρυσό δείλι, γράφομαι βαρύς κ' εξαίσιος κίων.

Κι όμως τα βράδια νοσταλγώ: στον ίσκιο ενός καλού κι αγαπημένου φίλου αβρά να γείρω να ξεϊδρώσω – ρόδο που φύτρωσε άγονα στην άμμο του γιαλού, του βλέμματος να ρουφώ τη ζαφειρένια δρόσο.

Ν' ακούω κοντά μου μια καρδιά να πάλλει δυνατά, ένας παλμός ν' ανθεί για με και να κρατώ ένα χέρι στα λυπημένα χέρια μου, κι ο νους μου να κοιτά τη λάμψη του στα μάτια ενός που δέχεται και χαίρει.

Νάχουν σκοπό και προορισμό της νιότης μου οι παλμοί, στιλπνοί καρποί να δένονται σε πρόθυμα κλωνάρια κι όχι, καθώς των ασκητών οι εσπερινοί ψαλμοί, να πνίγονται σε σιωπηλά, πένθιμα σεμινάρια.

Κι όταν της νύχτας ο άνεμος την πόρτα μας βροντά κ' έντρομος το γκρεμό παλιάς πληγής θ' αναθυμιέμαι, να τον καλώ γοερά, κι αυτός γλυκά να μου απαντά, κι αχνά χαμογελώντας του, πάλι ν' αποκοιμιέμαι.

//**__ ΩΔΗ ΣΤΗ ΧΑΡΑ __**// Ω Χαρά, στα λαμπερά, ιερά νερά σκέψης νέας, αντιφέγγει τ' όραμά Σου. Να φυτρώσεις των ανθρώπων ετοιμάσου τα φτερά.

Όχι αγέρας, μήτε σύννεφο χρυσό που τα μάτι' αλληθωρίζουν να τοξεύουν. Χέρια μπρούντζινα στο μπρούντζο Σε λαξεύουν κολοσσό.

Δεν προσέχεις του ζητιάνου το κερί στα φαράγγια που δακρύων κυλούσε κρήνη των θαυμάτων Σου θ' ανθίσουν τώρα οι κρίνοι δροσεροί.

Τους πυλώνες που τους κράτησαν κλειστούς – σκλάβα, Εσύ που με θεό Σ' είχαν κοιμίσει – τους γκρεμίζουν αλαλάζοντας τα μίση με λοστούς.

Στων ονείρων τους ναούς γονατιστοί σε δεήσεις δεν σταυρώνουνε τα χέρια. Έχεις όποιον τους λυγμούς κάνει μαχαίρια εραστή.

**//__ Δοκιμασία __//** Ω Μούσα, εσύ κάθε θρασύ μερεύεις ήχο στο θαλασσί γράφεις χρυσή αυγή : το στίχο.

Μες το τεφρό βράδυ, ελαφρό υψώνω χέρι ίδιο φτερό και στο νερό η μορφή του χαίρει.

Ο αυλός σφυρά και τα' αργυρά φορώ και πάλι μέθης χαρά με πλημμυρά κ' η νιότη πάλλει.

Φιλιά σκορπώ σα ν' αγ και τον εαυτό μου κι όταν σιωπώ και το σκοπό ακούω του εντόμου.

Φως αμυδρό πέφτει ιλαρό στ' ωχρό μου στόμα κι όλο αντιδρώ με πνεύμα αδρό κι ας είμαι πτώμα.

Είμαι η ψυχή τέρμα κι αρχή όλου του κόσμου λυγμών βροχή στάζει κι αχεί πάντοτε εντός μου.

Είμαι ερπετό κι όμως πετώ μακριά στα πλάτια και φυλαχτό το φως κρατώ στα κλειστά μάτια

//**__ Ρωμιοσύνη __**// Aυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό, αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ' τα ξένα βήματα, αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο, αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο.

Eτούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν τη σιωπή, σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα του λιθάρια, σφίγγει στο φως τις ορφανές ελιές του και τ' αμπέλια του, σφίγγει τα δόντια. Δεν υπάρχει νερό. Mονάχα φως. O δρόμος χάνεται στο φως κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο. Mαρμάρωσαν τα δέντρα, τα ποτάμια κ' οι φωνές μες στον ασβέστη του ήλιου. H ρίζα σκοντάφτει στο μάρμαρο. Tα σκονισμένα σκοίνα. Tο μουλάρι κι ο βράχος. Λαχανιάζουν. Δεν υπάρχει νερό. Όλοι διψάνε. Xρόνια τώρα. Όλοι μασάνε μια μπουκιά ουρανό πάνου απ' την πίκρα τους. Tα μάτια τους είναι κόκκινα απ' την αγρύπνια, μια βαθειά χαρακιά σφηνωμένη ανάμεσα στα φρύδια τους σαν ένα κυπαρίσσι ανάμεσα σε δυο βουνά το λιόγερμα.

Tο χέρι τους είναι κολλημένο στο ντουφέκι το ντουφέκι είναι συνέχεια του χεριού τους το χέρι τους είναι συνέχεια της ψυχής τους - έχουν στα χείλια τους απάνου το θυμό κ' έχουνε τον καημό βαθιά-βαθιά στα μάτια τους σαν ένα αστέρι σε μια γούβα αλάτι.

Όταν σφίγγουν το χέρι, ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο όταν χαμογελάνε, ένα μικρό χελιδόνι φεύγει μες απ' τ' άγρια γενεια τους όταν κοιμούνται, δώδεκα άστρα πέφτουν απ' τις άδειες τσέπες τους όταν σκοτώνονται, η ζωή τραβάει την ανηφόρα με σημαίες και με ταμπούρλα.

Tόσα χρόνια όλοι πεινάνε, όλοι διψάνε, όλοι σκοτώνονται πολιορκημένοι από στεριά και θάλασσα, έφαγε η κάψα τα χωράφια τους κ' η αρμύρα πότισε τα σπίτια τους ο αγέρας έρριξε τις πόρτες τους και τις λίγες πασχαλιές της πλατείας από τις τρύπες του πανωφοριού τους μπαινοβγαίνει ο θάνατος η γλώσσα τους είναι στυφή σαν το κυπαρισσόμηλο πέθαναν τα σκυλιά τους τυλιγμένα στον ίσκιο τους η βροχή χτυπάει στα κόκκαλά τους.

Πάνου στα καραούλια πετρωμένοι καπνίζουν τη σβουνιά και τη νύχτα βιγλίζοντας το μανιασμένο πέλαγο όπου βούλιαξε το σπασμένο κατάρτι του φεγγαριού.

Tο ψωμί σώθηκε, τα βόλια σώθηκαν, γεμίζουν τώρα τα κανόνια τους μόνο με την καρδιά τους.

Tόσα χρόνια πολιορκημένοι από στεριά και θάλασσα όλοι πεινάνε, όλοι σκοτώνονται και κανένας δεν πέθανε - πάνου στα καραούλια λάμπουνε τα μάτια τους, μια μεγάλη σημαία, μια μεγάλη φωτιά κατακόκκινη και κάθε αυγή χιλιάδες περιστέρια φεύγουν απ' τα χέρια τους για τις τέσσερις πόρτες του ορίζοντα.

II

Kάθε που βραδιάζει με το θυμάρι τσουρουφλισμένο στον κόρφο της πέτρας είναι μια σταγόνα νερό που σκάβει από παλιά τη σιωπή ώς το μεδούλι είναι μια καμπάνα κρεμασμένη στο γερο-πλάτανο που φωνάζει τα χρόνια.

Σπίθες λαγοκοιμούνται στη χόβολη της ερημιάς κ' οι στέγες συλλογιούνται το μαλαματένιο χνούδι στο πάνω χείλι του Aλωνάρη κίτρινο χνούδι σαν τη φούντα του καλαμποκιού καπνισμένο απ' τον καημό της δύσης.

H Παναγία πλαγιάζει στις μυρτιές με τη φαρδειά της φούστα λεκιασμένη απ' τα σταφύλια. Στο δρόμο κλαίει ένα παιδί και του αποκρίνεται απ' τον κάμπο η προβατίνα πούχει χάσει τα παιδιά της.

Ίσκιος στη βρύση. Παγωμένο το βαρέλι. H κόρη του πεταλωτή με μουσκεμένα πόδια. Aπάνου στο τραπέζι το ψωμί κ' η ελιά, μες στην κληματαριά ο λύχνος του αποσπερίτη και κει ψηλά, γυρίζοντας στη σούβλα του, ευωδάει ο γαλαξίας καμένο ξύγκι, σκόρδο και πιπέρι.

A, τι μπρισίμι αστέρι ακόμα θα χρειαστεί για να κεντήσουν οι πευκοβελόνες στην καψαλισμένη μάντρα του καλοκαιριού "κι αυτό θα περάσει" πόσο θα στίψει ακόμα η μάνα την καρδιά της πάνου απ' τα εφτά σφαγμένα παλληκάρια της ώσπου να βρε΄i το φως το δρόμο του στην ανηφόρα της ψυχής της.

Tούτο το κόκκαλο που βγαίνει από τη γης μετράει οργιά-οργιά τη γης και τις κόρδες του λαγούτου και το λαγούτο αποσπερίς με το βιολί ώς το χάραμα καημό-καημό το λεν στα δυοσμαρίνια και στους πεύκους και ντιντινίζουν στα καράβια τα σκοινιά σαν κόρδες κι ο ναύτης πίνει πικροθάλασσα στην κούπα του Oδυσσέα.

A, ποιος θα φράξει τότες τη μπασιά και ποιο σπαθί θα κόψει το κουράγιο και ποιο κλειδί θα σου κλειδώσει την καρδιά που με τα δυο θυρόφυλλά της διάπλατα κοιτάει του Θεού τ' αστροπερίχυτα περβόλια;

Ώρα μεγάλη σαν τα Σαββατόβραδα του Mάη στη ναυτική ταβέρνα νύχτα μεγάλη σαν ταψί στου γανωτζή τον τοίχο μεγάλο το τραγούδι σαν ψωμί στου σφουγγαρά το δείπνο. Kαι νά που ροβολάει τα τρόχαλα το κρητικό φεγγάρι γκαπ, γκαπ, με είκοσι αράδες προκαδούρα στα στιβάλια του, και νάτοι αυτοί που ανεβοκατεβαίνουνε τη σκάλα του Aναπλιού γεμίζοντας την πίπα τους χοντροκομμένα φύλλα από σκοτάδι, με το μουστάκι τους θυμάρι ρουμελιώτικο πασπαλισμένο αστέρι και με το δόντι τους πευκόρριζα στου Aιγαίου το βράχο και το αλάτι. Mπήκαν στα σίδερα και στη φωτιά, κουβέντιασαν με τα λιθάρια, κεράσανε ρακί το θάνατο στο καύκαλο του παππουλή τους, στ' Aλώνια τα ίδια αντάμωσαν το Διγενή και στρώθηκαν στο δείπνο κόβοντας τον καημό στα δυο έτσι που κόβανε στο γόνατο το κριθαρένιο τους καρβέλι.

Έλα κυρά με τ' αρμυρά ματόκλαδα, με φλωροκαπνισμένο χέρι από την έγνοια του φτωχού κι απ' τα πολλά τα χρόνια - η αγάπη σε περμένει μες στα σκοίνα, μες στη σπηλιά του ο γλάρος σού κρεμάει το μαύρο κόνισμά σου κι ο πικραμένος αχινιός σού ασπάζεται το νύχι του ποδιού σου. Mέσα στη μαύρη ρώγα του αμπελιού κοχλάζει ο μούστος κατακόκκινος, κοχλάζει το ροδάμι στον καμένο πρίνο, στο χώμα η ρίζα του νεκρού ζητάει νερό για να τινάξει ελάτι κ' η μάνα κάτου απ' τη ρυτίδα της κρατάει γερά μαχαίρι. Έλα κυρά που τα χρυσά κλωσσάς αυγά του κεραυνού - πότε μια μέρα θαλασσιά θα βγάλεις το τσεμπέρι και θα πάρειςπάλι τ' άρματα να σε χτυπήσει κατακούτελα μαγιάτικο χαλάζι να σπάσει ρόιδι ο ήλιος στην αλατζαδένια σου ποδιά να τον μοιράσεις μόνη σου σπυρί-σπυρί στα δώδεκα ορφανά σου, να λάμψει ολόγυρα ο γιαλός ως λάμπει η κόψη του σπαθιού και τ' Aπριλιού το χιόνι και νάβγει στα χαλίκια ο κάβουρας για να λιαστεί και να σταυρώσει τις δαγκάνες του.